Berichten

800e blog

De gemeenteraden van Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas, de Provinciale Staten van Zuid-Holland en de Algemeen Besturen van de drie betrokken Waterschappen zijn akkoord met de Regionale Energiestrategie 1.0.

Bestuurlijk voorzitter van de regio Hilde Niezen en wethouder Klimaat Gouda reageert: “Grootschalig energie opwekken in onze regio kan alleen maar wanneer we samenwerken. Met elkaar zijn we overeengekomen dat we in Midden-Holland starten met zonnepanelen op grote daken en bijvoorbeeld langs wegen. Dit is een keerpunt in ons denken en handelen als het gaat om onze energievoorziening. We zijn nog maar net begonnen… op weg naar een duurzame toekomst.”

Totstandkoming RES 1.0 in het kort

In de afgelopen maanden hebben overheden, inwoners, bedrijfsleven, netbeheerders, energiecoöperaties en diverse maatschappelijke organisaties in Midden-Holland met elkaar samengewerkt aan de RES 1.0. Samen hebben zij zoekgebieden aangewezen die geschikt zijn voor het grootschalig opwekken van duurzame energie uit zon en wind. De voorkeur gaat in de regio uit naar zonnepanelen op grote daken en langs Rijks- en Provinciale wegen. Mocht dit niet genoeg elektriciteit opleveren, dan worden de opties voor windmolens langs deze wegen bekeken. Een aantal gemeenten hebben laten weten voorlopig niet voor windenergie te kiezen. Een meerderheid in de gemeenteraad van Gouda (waaronder de ChristenUnie) vindt het belangrijk dat de mogelijkheid van windenergie nadrukkelijk wel wordt meegenomen in de verdere uitwerking van de plannen.      

Hoe nu verder?

De communicatie en participatie houdt niet op. Met de vaststelling van de RES 1.0 is een start gemaakt met een jarenlang proces. De komende periode gaan de gemeenten de mogelijke locaties voor zon- en windenergie verder onderzoeken en uitwerken. Dit doen zij samen met de provincie, netbeheerders, grondeigenaren, inwoners en andere betrokken partijen. De regio vindt het belangrijk dat inwoners mee kunnen profiteren, bijvoorbeeld door ze mede-eigenaar te maken van energieprojecten.

Wat staat er in de RES 1.0?

In het overleg met alle betrokkenen is gekeken waar windmolens en zonnepanelen passen in het landschap, of het elektriciteitsnet het aan kan en of inwoners en de politiek achter deze mogelijke plekken staan. Op basis daarvan zijn zoekgebieden aangewezen. Deze zijn op de kaart (zie hierboven) ingetekend. De zoekgebieden uit RES 1.0 worden tot aan 2030 samen met de betrokken partijen en inwoners van de regio verder uitgewerkt in concrete energieprojecten.

Naast zoekgebieden voor de opwek van duurzame zonne- en windenergie bevat de RES 1.0 ook vier mogelijkheden om aardgas als bron van verwarming van gebouwen en industrie in de regio te vervangen. Aardgas is namelijk een fossiele brandstof en daarom niet duurzaam. Twee van deze vier mogelijkheden gaan uit van het gebruik van restwarmte uit de regio Rotterdam. De andere twee mogelijkheden gaan uit van andere oplossingen. In 2023 wordt de haalbaarheid en wenselijkheid opnieuw bekeken. Tegelijkertijd worden nieuwe, landelijke ontwikkelingen en technieken gevolgd zoals biogas, waterkracht, opslag van energie, waterstof en kernenergie. 

Voor diverse fracties in Gouda, waaronder de ChristenUnie, is kernenergie op basis van de huidige stand van de techniek niet bespreekbaar. Overigens is het voor onze regio ook niet echt aan de orde. Er is namelijk planologisch geen ruimte voor.

Waarom een Regionale Energiestrategie?

Nederland stopt met het gebruik van aardgas en gaat stap voor stap over naar het gebruik van schone energie en warmte. Om de opwek van deze energie in Nederland mogelijk te maken, moeten we samenwerken. Het land is daarvoor opgedeeld in 30 gebieden, RES-regio’s genoemd. In Nederland is afgesproken dat deze 30 RES-regio’s in 2030 samen 35 TWh per jaar aan hernieuwbare elektriciteit opwekken. Het gaat dan om opwek die grootschalig, weersafhankelijk en op land plaatsvindt. Iedere regio maakt een energieplan: een Regionale Energiestrategie (RES). Wij zijn de regio Midden-Holland. 

In de concept-RES voor Midden-Holland (september 2020) is de ambitie geformuleerd om 0,435 TWh (1.567 TJ) aan hernieuwbare elektriciteit, opgewekt met wind- of zonne-energie, te realiseren. Dat staat in de regio Midden-Holland gelijk aan 67 windmolens, of 544 hectare aan zonnepanelen. Dit is 1,24% van de landelijke opgave van 35 TWh. Deze 1,24% is gebaseerd op de huidige elektriciteitsvraag van de regio ten opzichte van de landelijke elektriciteitsvraag.

Moties ChristenUnie

Bij het vaststellen van de RES 1.0 konden ook moties worden ingediend en o.a. de ChristenUnie heeft diverse moties – die in de regio zijn afgestemd – ingediend.

De volgende moties zijn in Gouda door ons ingediend en aangenomen:

1. Motie Behoud van functies (28 voor 6 tegen)

In deze motie roepen we op om zorgvuldig met de locaties die als zoekgebied zijn bestempeld om te gaan. Concreet gaat het o.a. om de volgende zaken:

  • In Natuur Netwerk Nederland-gebieden mag de biodiversiteit en natuurwaarden niet worden aangetast door zonnepanelen,
  • zonnepanelen op weilanden mogen slechts dan worden toegepast waar het functieverlies minimaal is en wanneer grondeigenaren instemmen en er breed draagvlak is bij omwonenden.
  • Niet alleen zonnepanelen neerleggen, maar meervoudig gebruik van deze locatie bevorderen.
2. Motie Recyclebaar materiaal (29 voor 5 tegen)

In het kader van de energietransitie zullen veel nieuwe materialen worden aangebracht/geplaatst ten behoeve van het opwekken van elektriciteit. Deze materialen zijn na een (groot aantal) jaren van gebruik “op” en zullen dan vervangen worden waarmee een afvalprobleem ontstaat. 
Circulariteit, zeker bij duurzaamheidsmaatregelen ten behoeve van het klimaat, is daarbij een groot goed en moet worden meegenomen in de overwegingen.

De motie roept daarom de gemeente op dat  
  • er maatregelen komen die voorkomen dat gebouw- en grondeigenaren later ‘blijven zitten’ met een afvalprobleem;
  • er zicht komt op duurzame afvoer en zo veel mogelijk hergebruik (waarde-behoud) van de aan te brengen materialen;
  • en hiertoe een actief lobbytraject cq samenwerking te starten richting provinciale- en rijksoverheid met als doel circulariteit van energie-opwekmiddelen te stimuleren.
3. Motie systeem-efficiëntie en systeem-effectiviteit (29 voor 5 tegen)

In onze regio is in beginsel gekozen voor energieopwekking met zon.  Deze opwek is grotendeels ingetekend langs de A12 en N210, op parkeerplaatsen en grote bedrijfsdaken. Daarnaast wordt uitgegaan van een nader te bepalen hoeveelheid zon en kleinschalige wind op boerenerven. Ook wordt gekeken naar
zon op agrarische gebieden en wind langs infrastructuur.

Het is belangrijk om goed zicht te krijgen in de verschillende mogelijkheden en wat de impact daarvan – zowel technisch als financieel – is voor de netwerkbeheerders Stedin en Liander.

Daarom roept de motie op om op zo kort mogelijke termijn (uiterlijk binnen een jaar, dus voor 1 juli 2022) een impactanalyse (van met name de kosten en de ruimtelijke impact van de keuze voor zon) van de RES 1.0 uit te voeren. Daarbij dient in deze impactanalyse ook onderzocht te worden welke rol zogenaamde ‘smart-grids’ kunnen hebben in het bij elkaar brengen van vraag en aanbod en hoe dit kan worden toegepast binnen de regio Midden-Holland.


Landelijk is bepaald dat de energietransitie in belangrijke mate op regionale schaal moet worden opgepakt via een Regionale Energie Strategie (RES). Daarvoor zijn 30 RES-regio’s aangewezen. De regio Midden-Holland is er daar een van. De vraag is nu hoe de regio’s invulling moeten gaan geven aan hun energie doelstelling. Komt  een regio vol te staan met windmolens of enorme velden met zonnepanelen? En zo ja, waar dan?


In 2016 is de regio Midden-Holland gestart met het uitvoeren van de RES. Onze regio was een van de zeven pilots van Nederland. Het resultaat van deze pilot is het ondertekende Convenant (2018) waarin het doel is vastgelegd om te komen tot een energie- en klimaatneutrale regio in 2050


Eind 2019 is de huidige RES-organisatie in Midden-Holland opgericht waarin alle gemeenten, waterschappen, provincie Zuid-Holland en diverse maatschappelijke partijen hun rol hebben.

Vervolgens is een concept-RES opgesteld, die een eerste duiding van de opgaven en denkrichtingen bevat over hoe deze door de regio kunnen worden ingevuld. In de periode oktober 2020- juli 2021 worden de opgaven en denkrichtingen uitgewerkt in concrete ruimtelijk-energetische plannen

 

In de RES wordt beschreven hoeveel duurzame elektriciteit en warmte we willen opwekken. En op welke manier we dat gaan doen. Waar we windmolens of velden met zonnepanelen willen neerzetten. En hoe we duurzame warmte willen opslaan en naar de huizen brengen. 


Participatie

 

Er moeten nog veel keuzes gemaakt worden voor het plan echt klaar is. 

Daarbij is het belangrijk te weten hoe de inwoners in onze regio erover denken. 

Het participatieproces en onderzoek voor de RES  is in volle gang. 

Vanaf oktober zijn bewoners in een eerste communicatieronde geïnformeerd over de energie transitie in het algemeen en de RES in het bijzonder. 

Begin januari 2021 is de eerste participatieronde met onder meer twee enquêtes en diverse (lokale) kansentafels afgerond. Op de regionale bijeenkomst van 14 januari werden de volksvertegenwoordigers geïnformeerd over de inbreng van de participatieronde en de resultaten van het ruimtelijk onderzoek en konden ze reageren op de eerste resultaten.   

 

Op basis van de maatschappelijke participatie en de bestuurlijke en politieke afwegingen daarin, wordt een definitief regionaal energieplan, de zogenaamde RES 1.0 opgesteld. Dit plan dient in juli 2021 gereed te zijn. De RES wordt om de twee jaar geactualiseerd. Zodoende kunnen nieuwe ontwikkelingen en technieken worden meegenomen.


Keuzes maken

 

De opgave van onze regio laat zich vertalen in het realiseren van 67 windmolens of 544 ha zonnevelden of een combinatie van deze twee keuzes. Dat is geen geringe opgave en het stuit ook op flink verzet bij een aantal gemeenten. Er zijn nogal wat politici die niet eens willen praten over de mogelijkheid van plaatsen van windmolens…. 


Gouda zit in een wat lastige positie omdat ze op haar eigen grondgebied niet of nauwelijks invulling kan geven aan deze opgave en deze taak vooral ligt bij de omliggende gemeenten. In deze gemeenten maar bij ons provinciebestuur ligt het onderwerp windmolens buitengewoon gevoelig en dat maakt keuzes maken en het invulling geven aan onze ambities ingewikkeld.

In de praktijk zijn er mogelijkheden voor windmolens langs de snelwegen, dus langs de hoofdinfrastructuur, zoals nu ook bij Waddinxveen, waardoor er voor bewoners niet veel overlast is en ook voor zonnevelden zijn er wel locaties denkbaar. 

 

Versnippering

 

Ofschoon ik veel bewondering heb voor de inzet in onze regio en ook in de andere regio’s ongetwijfeld hard wordt gewerkt aan de RES, heb ik daar toch de nodige twijfels bij.


De opgave waarvoor we staan vraagt naar mijn mening om een gezamenlijke aanpak van regio’s, bijvoorbeeld het hele Groene Hart en misschien zelfs op basis van een plan voor de hele provincie Zuid-Holland.

 

Door de omgeving op te knippen in relatief kleine regio’s ontstaat een versnipperd beeld en lopen we tegen allerlei weerstanden aan die op grotere schaal wellicht (in ieder voor een deel) kunnen worden voorkomen. Als je keuzes maakt vanuit een groot oppervlak kan je echt de beste locaties kiezen.

 

Provincie moet de regie nemen

 

Wat mij betreft trekt de provincie het initiatief voor de totstandkoming van de RES naar zich toe en neemt ze – om het beheersbaar te houden – in ieder geval de regie om te komen tot een RES voor het Groene Hart. Daarmee wordt hopelijk voorkomen dat dit gebied wordt versnipperd en verrommeld. 


Laten we ons zowel inzetten voor de RES als voor het behoud van het Groene Hart!

 

 


Onlangs was er een avond in Waddinxveen met de regionale
klankbordgroep van raadsleden over Ruimte en Wonen.
Op deze avond werden we bijgepraat over hun activiteiten en werd
het belang onderstreept om gezamenlijk in de regio een vuist te kunnen maken om
de belangen van onze regio te verdedigen.

Samenwerking
Namens
Gouda zitten Jan de Koning (GBG) en Peter den Boer (PvdA) in de klankbordgroep.
Op deze
avond werd verteld dat we vanuit de eigen kracht van de regio gezamenlijk
positie moeten innemen tegen het soms te grote gewicht dat bijvoorbeeld
Rotterdam in de provincie in de schaal kan leggen als het gaat om de verdeling
van nieuw te bouwen huizen in Zuid-Holland.
Samenwerken
heeft meerwaarde en maakt dat Gouda met de regio een eigen positie in kan en
moet nemen om onze regio vitaal en toekomstbestendig te houden.


Concurrentie
De regio
heeft daarom als doel om een regionale agenda Wonen te hebben. Dit dient dan
als aanvulling op de eigen lokale woonvisies. Wat mij betreft is hier wel een
kritische noot over te kraken. Het zou naar mijn mening beter zijn geweest als
er  een regionale visie was opgesteld die
doorwerkt in de lokale woonvisies, waarbij ook gekeken wordt naar de
verschillende lokale belangen en als inzet te nemen dat de woningbouw
programma’s zoveel mogelijk aanvullend zijn. Hier wordt nu maar op beperkte
schaal gebruik van gemaakt.



Lees hierover ook bij mijn collega Christiaan Quik:
http://christiaanquik.blogspot.nl/2015/12/een-woonvisie-voor-gouda.html

Doelstelling
De regio
zet zich in voor passende, duurzame en gevarieerde woningvoorraad, waarbij
wordt samengewerkt met woningcorporaties en zorgpartijen.
Er moet nadrukkelijk aandacht zijn voor het feit dat mensen
langer zelfstandig blijven wonen en dat het woningaanbod daar zo goed mogelijk
op af wordt gestemd.
Meerwaarde
Door met elkaar samen te werken is de verwachting dat er een
verbetering van de positionering van Midden-Holland op de randstedelijke
woningmarkt is. Door gezamenlijke inzet kunnen we optimaal gebruik maken van de
marktruimte
Aandachtspunt is om een antwoord te vinden op de trek naar de
stad, de toenemende druk op sociale huur en de vergrijzing.
Het is belangrijk dat vanuit de provincie steeds minder druk op
bepaalde aantallen wordt gezet en er meer ruimte komt voor kwaliteit en
vrijheid. Zo kan zo goed mogelijk worden ingespeeld op de woonbehoefte.
Inzet
Inzet van de samenwerking is om samen te werken en zo te komen
tot een vitale in een steeds veranderende woningmarkt. Dit kan dan leiden tot
een woningaanbod dat een goede aanvulling is op de activiteiten die een
metropool buiten de regio doet.

Zorg
De aanwezige raadsleden gaven aan de klankbord groep dat steeds meer mensen worden begeleid naar
zelfstandig wonen en mensen daarnaast ook langer zelfstandig blijven wonen.
Het is een opgave van de regio om hiervoor (voldoende) woningen
beschikbaar te stellen. We zijn benieuwd hoe dit concreet wordt uitgewerkt.
Provincie
De Provinciale Structuurvisie moet kansen creëren en geen
belemmeringen opleveren. Er is een achterstand op de woningbouw opgave. De achterstand
in Nederland is maar liefst 70.000 woningen. In onze regio is nog 4% economische
groei te realiseren en dat levert ook weer vraag naar woningen op. We doen als
regio mee met de Zuidvleugel en de Metropool en op termijn zal ook dit leiden
tot meer woningbouw. Inzet is om overal aan tafel te zitten en regio op de
kaart te zetten als “gesprekspartner”.


Uitdaging

Op deze
avond is duidelijk geworden dat de Regio Midden-Holland vooral extern is
gericht.  Als dit leidt tot versterking
van deze regio, is dat een juiste keuze. Om dat te kunnen vaststellen is het wel belangrijk 
dat er heldere en meetbare doelen worden gesteld. Wat dat betreft ligt er nog wel een uitdaging..