Berichten



“En toch; na onweer, na oorlog, bij groot verdriet verschijnt soms… opeens…. de regenboog. In het verdriet van vandaag schittert de hoop voor morgen. Verlangen we naar een stad met veel kleuren, veel stemmen, veel rechtvaardigheid en vooral veel vrede. Klinkt er deze zomer eindelijk muziek op de straten! Net als toen. Zoals een orkestlid in de zomer van 1945 zei: “We hebben de oorlog aan flarden gespeeld.” (Pieter Verhoeve, burgemeester Gouda)


Op 4 mei herdenken we alle burgers en militairen die in Nederland of waar ook ter wereld, zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. 


Vanwege de maatregelen in verband met corona heeft Dodenherdenking ook dit jaar op een aangepaste manier plaatsgevonden. 

In de St-Janskerk heeft vanmorgen met een beperkte groep mensen een korte herdenking plaatsgevonden en daarna zijn er bij het Stadhuis enkele kransen gelegd.

Namens de gemeenteraad mocht ik – samen met drie andere raadsleden – aanwezig zijn bij deze herdenking. 

Het was een indrukwekkend moment en mooi dat we op deze manier invulling hebben kunnen geven aan deze dag.


Hierbij een kleine impressie van deze bijeenkomst:


Jan van Ingen, voorzitter 4 en 5 mei comité
Peter Noordhoek, stadsdichter

“Onlangs bezocht ik de gebroeders Broer, een Goudse tweeling van 90 jaar. Ze weten nog als de dag van gisteren hoe het ziekenhuis van hun jeugd, het Jozef, is gebombardeerd. Dankzij het onderzoekswerk van Erik Kooistra en Die Goude, is er
vorige week een boek uitgekomen. Met nieuwe informatie. In ‘Bommen op Gouda’ staat dat op 27 november 1944 het 193 squadron over Gouda vloog met de bedoeling het station te bombarderen. De geallieerde aanvalsleider heette, ironisch genoeg, Charles Erasmus.

Een van zijn piloten schoot te ver door. In hun verslag staat dat men dacht dat hij een wasserij raakte. Het was echter het ziekenhuis. Met een groot Rood Kruis op het dak. Je zou het een misdaad tegen de menselijkheid kunnen noemen. 16 burgerdoden, waaronder de tuinknechten, 12 zusters en de directeur. Net als 12 Duitse soldaten; vermoedelijk vanwege verwondingen opgenomen.

In de zorg help je immers iedereen. Op operatiekamers liggen geen daders of slachtoffers; maar mensen. Precies dat maakt dat zorgmedewerkers, ja alle uniformberoepen, ons diepe respect verdienen.

Deze piloot zal niet vertrokken zijn om burgers te doden; toch gebeurde het. Oorlog is een onmogelijke mogelijkheid. Meestal beschreven vanuit het perspectief van de winnaar.

Vandaag roep ik u op als mens terug te kijken naar ’40-’45. En vooruit te kijken. Niet omdat we toevallig aan de goede kant van de geschiedenis staan. Ook niet omdat we foutloos zijn. De meeste mensen willen deugen. “Heiligen zijn zondaars die het iedere keer opnieuw proberen”, vond Mandela. Publieke verontwaardiging gaat te vaak over
de zonden van de ander.

Van zwart-wit naar veelkleurigheid

Gouda is een veelkleurige stad. Een Regenboogstad. De regenboog staat symbool voor veelkleurigheid, diversiteit; voor hoop; voor trouw; voor dat wat veel groter is dan jouw en mijn kleine superego.

In het zondvloedverhaal verscheen de regenboog na een wereldwijde catastrofe. Sinds vorig jaar voltrekt zich opnieuw een ramp. Niet vergelijkbaar, wel herkenbaar.

De gevolgen van corona zijn heftig. ’40-’45 echter, is een demonisch drama dat niet te vergelijken is met nu. Spertijd is niet hetzelfde als een avondklok. Het vaccinatiepaspoort is geen Jodenster.

Menselijk gedrag bleek helaas wel hardnekkig constant. Homofobie, antisemitisme, moslimhaat, discriminatie; blijven – hoe schandalig ook – aan de orde van de dag.

En toch; na onweer, na oorlog, bij groot verdriet verschijnt soms… opeens…. de regenboog. In het verdriet van vandaag schittert de hoop voor morgen. Verlangen we naar een stad met veel kleuren, veel stemmen, veel rechtvaardigheid en vooral veel vrede. Klinkt er deze zomer eindelijk muziek op de straten! Net als toen. Zoals een orkestlid in de zomer van 1945 zei: “We hebben de oorlog aan flarden gespeeld.”

We mogen weer zingen straks. Welke naam we ook dragen, en welke huidskleur we ook hebben. We mogen zingen, zoals 76 jaar geleden Maria Blom het orgel bespeelde hier in een volle Sint Jan met 4.000 mensen die samen zongen: “Dat ik toch vroom mag blijven, Uw dienaar ’t aller stond, de tirannie verdrijven, die mij mijn hart doorwondt.”

Vrij.
Onverveerd.”

Veteraan Brigade-generaal b.d. der Fuseliers Arie Vermeij

Namen van diverse Goudse slachtoffers worden voorgelezen. Daarna 2 minuten stilte



Kranslegging door de burgemeester en zijn vrouw 



Eén keer vaker 

Eén keer vaker kijken,
naar de foto aan de muur, 
van mijn opa in het uniform, 
strijdend voor mijn vrijheid, 
ging hij dwars door het vuur. 



Eén keer vaker strijden, 
dan dat je werkelijk kon, 
strijdend tot aan het einde, 
omdat je met opgeven
de oorlog niet won.



 Eén keer vaker liefhebben,
hen die ons zijn ontgaan,
opdat de herinnering blijft leven, 
opdat we niet vergeten 
wat zij voor ons hebben gedaan. 



Eén keer vaker denken, 
aan die verleden tijd,
die zelfs in het heden,
in de wereld om ons heen 
voor altijd zichtbaar blijft. 



Eén keer vaker…
(Maureen de Witte)
Ook dit jaar heb ik weer de dodenherdenking in Gouda bijgewoond. 
Eerst ben ik naar de herdenking bij het Metaarheerhuis geweest. 
De herdenking is daar kort, maar heel indrukwekkend. Vooral het voorlezen van 2 x 12 namen van omgekomen joodse inwoners van Gouda raakt me.


Daarna sloten we aan bij de stille tocht die was begonnen bij de Oude Begraafplaats en gingen we richting de Markt. 
Onderweg werden kransen gelegd bij de poort van de voormalige Joodse Begraafplaats in het Raoul Wallenbergplantsoen.


Op de markt was de officiële dodenherdenking met muziek, toespraak en kranslegging.
Klein schoonheidsfoutje was dat de 2 minuten stilte begon voor 20.00 uur, waardoor het carillon van de St.-Janskerk deze stilte verbrak. 

Metaheerhuis 

Stolpersteine
Stille tocht 

Op de voorgrond de Goudse veteranen


Op vrijdag 4 mei zijn in Gouda de Nederlandse slachtoffers – burgers en militairen – herdacht die in het Koninkrijk of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. 
Voor de herdenking waren er diverse stille tochten:
-->
  1. Stille tocht vanaf de oude begraafplaats aan de Vorstmanstraat
  2. Stille tocht vanaf de begraafplaats IJsselhof aan de Goejanverwelledijk
  3. Stille tocht vanaf de R.K. begraafplaats aan de Graaf Florisweg


Stichting Gouds Metaheerhuis
Om 19.10 uur was er een korte plechtigheid bij het Metaheerhuis (achter gebouw De Haven, Oosthaven 31). 
Er werden 2 maal 12 namen gelezen van in de oorlog vermoorde Joden, gevolgd door het zeggen van kaddisj, de heiliging van Gods Naam. 
Het Metaheerhuis is ingericht als gedenkplaats voor alle Joodse inwoners van Gouda die tijdens de bezettingsjaren om het leven zijn gebracht.
Na de plechtigheid in het Metaheerhuis was er de gelegenheid om deel te nemen aan de Stille tocht die vanaf de oude begraafplaats was gestart. 
Joods Monument
Herdenkingsplechtigheid op de Markt
Peter van Eijk, bestuurslid van de Stichting 4 en 5 Mei Gouda, verwelkomde de vele aanwezigen. 
Vervolgens bracht het voor deze herdenkingsplechtigheid samengestelde orkest, bestaande uit leden van Gouda’s Harmonie De Pionier en leerlingen van Cultuurhuis Garenspinnerij, onder leiding van Maaike Gerlsma, passende muziek ten gehore. 
De declamatie werd dit jaar verzorgd door Jannika Uittenboogaard, vwo-leerlinge van de Christelijke Scholen Gemeenschap De Goudse Waarden. Zij droeg het gedicht van Willem Wilmink, “Ben Ali Libi”, voor.

Ben Ali Libi

Een gedicht van Willem Wilmink over de Joodse goochelaar Ben Ali Libi. Dit gedicht is van Willem Wilmink en gaat over Michel Velleman, een joodse komiek die bekendheid verwierf als professor Ben Ali Libi, goochelaar. Velleman werd in 1942 tijdens een razzia in Amsterdam opgepakt en is uiteindelijk in 1943 omgekomen in Sobibor. Op een lijst van artiesten, in de oorlog vermoord,
staat een naam waarvan ik nog nooit heb gehoord,
dus keek ik er vol verwondering naar:
Ben Ali Libi. Goochelaar.

Met een lach en een smoes en een goocheldoos
en een alibi dat-ie zorgvuldig koos,
scharrelde hij zijn kost bij elkaar:
Ben Ali Libi, de goochelaar.

Toen vonden de vrienden van de Weduwe Rost
dat Nederland nodig moest worden verlost
van het wereldwijd joods-bosjewistisch gevaar.
Ze bedoelden natuurlijk die goochelaar.

Wie zo dikwijls een duif of een bloem had verstopt,
kon zichzelf niet verstoppen, toen er hard werd geklopt.
Op straat stond een overvalwagen klaar
voor Ben Ali Libi, de goochelaar.

In 't concentratiekamp heeft hij misschien
zijn aardigste trucs nog wel eens laten zien
met een lach en een smoes, een misleidend gebaar,
Ben Ali Libi, de goochelaar.

En altijd als ik een schreeuwer zie
met een alternatief voor de democratie,
denk ik: jouw paradijs, hoeveel ruimte is daar
voor Ben Ali Libi, de goochelaar.

Voor Ben Ali Libi, die arme schlemiel,
hij ruste in vrede, God hebbe zijn ziel.



De burgemeester en zijn vrouw hingen een krans op namens de Goudse bevolking

Defilé 

Goudse veteranen


--> -->

Dodenherdenking 2016
Een mens is pas vergeten als zijn naam is vergeten

Mijn opa droeg een gele ster
en mocht plotseling niet meer
met zijn moeder naar het park
Mijn oma woonde in een kamp
en moest buigen voor Japanners
in de felle rode zon
Mijn opa deelde zijn kamer
met een Duitse soldaat
het pistool ligt nog op zolder
Mijn oma werd pas na de oorlog
geboren op een boerderij
precies een jaar na de bevrijding
Op haar twaalfde hoorde ze
hoe haar ouders in de oorlog
Joden en piloten verstopten in de schuur
En in deze twee minuten
vraag ik me af
wat er gebeurd zou zijn
als die Duitser die nacht
bij een ander van die vier was ondergebracht
was ik er dan geweest?
(Sterre Wolthers, 4 mei dodenherdenking op de Dam in Amsterdam)
Samen met Paul Abels bij het Metaheerhuis